Zdecydował_ś się zbadać sobie płuca, tylko nie wiesz, które badanie jest złotym standardem w Pulmonologii? Akurat tutaj odpowiedź jest bardzo prosta- dziś będzie o spirometrii!
Spirometria (czyli z łaciny po prostu „pomiar oddechu”) to jedno z najważniejszych i najczęściej wykonywanych badań czynnościowych układu oddechowego. Jest w pneumonologii w sumie tym, czym EKG w ocenie pracy serca. Podczas mojej pracy w Niemczech widziałem, że było ono tam wykonywane już na poziomie lekarzy rodzinnych, ponieważ jest badaniem prostym, bezbolesnym i szybkim.
Pozwala ocenić przepływ powietrza podczas oddychania, a na podstawie tych informacji wyliczana jest maksymalna ilość powietrza, jaką można wydmuchać z płuc szybkim i silnym wydechem po uprzednim najgłębszym wdechu (czyli tak zwana nasilona pojemność życiowa (z angielskiego FVC forced vital capacity)) oraz jaką część tej pojemności uda się wydmuchać już w pierwszej sekundzie. Pozwala wykryć zwężenie (obturację) oskrzeli, czyli dolnych dróg oddechowych, które występuje w takich schorzeniach jak astma czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Daje też pewne szacunkowe pojęcie o objętości płuc. Wynik jest przedstawiony w postaci pozornie skomplikowanego wykresu i tabelki, ale spokojnie, pozostaje on tajemnicą także dla większości niezwiązanych z pulmonologią lekarzy ; )
Ponieważ samo badanie nie różni się w sumie od czynności zdmuchiwania świeczek na torcie, można je regularnie i do woli powtarzać. Istnieje stosunkowo niewiele przeciwskazań takich jak świeżo przebyty zawał serca lub udar, operacja oczu lub klatki piersiowej/brzucha w ostatnich 6 miesiącach oraz rzadsze sytuacje jak tętniak aorty czy choroby siatkówki. Zresztą nie musisz się tym przejmować, zostaniesz o to z pewnością zapytany/a przed badaniem.
Badanie powtarza się kilka razy, więc nie trzeba się też stresować, że pierwsza próba może nie wyjść. Interesują nas zawsze najwyższe (najlepsze) i powtarzalne wartości. Uprzedzając pytanie przyszłej mamy, która to czyta: prawidłowo przebiegająca ciąża nie jest żadnym przeciwwskazaniem do wykonania podstawowej spirometrii!
Czas przejść do praktycznego aspektu: jak masz się przygotować do badania? Pierwszym no-go jest palenie papierosów (i e-papierosów) na kilka godzin przed badaniem, powoduje to zwykle pogorszenie wyniku spirometrii lub bardzo dużą zmienność kolejnych prób. Podobnie ma się sprawa z intensywnym wysiłkiem i obfitymi posiłkami – z tym warto poczekać na czas po badaniu lub dać sobie wcześniej chwilę na odpoczynek i uspokojenie oddechu.
Jeśli już przyjmujesz leki wziewne, zwykle zaleca się ich w dniu badania (a wziewnych sterydów nawet 48 godzin przed) nie przyjmować. Nie należy jednak samodzielnie odstawiać leków, najlepiej uzgodnić to wcześniej z pracownią spirometrii. Dodatkowo warto znać swój wzrost oraz masę ciała, ponieważ interpretacja badania zależy od indywidualnie wyliczonych wartości, spodziewanych dla zdrowej osoby o konkretnej budowie ciała i wieku.
No dobrze, ale jak właściwie przebiega spirometria? Można ją na siedząco lub stojąco, chociaż ja badanie wykonuję najczęściej w pozycji siedzącej. Otrzymujesz jednorazowy ustnik, który należy szczelnie objąć ustami (trochę jak rurkę do nurkowania, chcemy żeby całe powietrze przechodziło przez nią, a nie w kącikach ust). Na nos zakładany jest specjalny klips, aby powietrze nie wydostawało się przez nos.
Najpierw wykonywane są spokojne oddechy, a następnie, zgodnie z poleceniem, nabierasz możliwie głęboko powietrza i wykonujesz maksymalnie szybki i mocny wydech, starając się wydmuchać całe powietrze z płuc, starając się osiągnąć wydech o długości około 6 sekund.
I to by było na tyle, w niektórych przypadkach wskazane jest jeszcze wykonanie wariantu spirometrii z tak zwaną próbą rozkurczową- ale to już temat na następny wpis!
